YALIN ÜRETİM

0
505

Günümüzde şirketler arasında büyük bir rekabet ortamı var ve her şirket bu yarışa ayak uydurmaya çalışıyor. Bu rekabet içerisinde şirketler için en mühim şey; müşterinin isteklerini en kısa sürede, ucuz ve nitelikli bir şekilde karşılamaktır. Bu istekleri yerine getirirken zarara uğramamaları gerekir. Tüm bu gereksinimleri karşılamak için işletmelerin yalın üretim anlayışını benimsemeleri esastır.

Yalın üretim, ürün ve hizmet üretme sürecini gereksiz harcamalardan temizleyip sadeleştirerek ortaya çıkacak değeri tamamlanmış, eksiksiz ve kusursuz bir şekilde gerçekleştirip bu yolla firma kârlılığını arttırmayı hedefleyen sistem ve yöntemlerin tamamıdır. Başka bir deyişle; az fiyatla kusursuz üretimi, en kısa vakitte, en az kaynak ile hedef kitlenin beklentilerini birebir karşılayacak şekilde ve üretim etkenlerinin tamamını esnek bir şekilde kullanarak gerçekleştirilen bir üretim sistemidir.

Yalın üretim yapısında gereksiz unsurların hiçbirini bulundurmayarak hata oranı, maliyet, işçilik geliştirme süreci, üretim alanı, fire, stok, müşteri memnuniyetsizliği gibi unsurların sıfırlandığı ya da en aza indirildiği sistemdir. Üretim hızını arttırıp, kalite ve sevkiyat performansını aynı anda iyileştirmektir.
Yalın Üretimin Amaçları
• İsraf olarak tanımlanan fazla üretimin oluşmasını engellemek
• Alıcının talep ettiği ürünleri; işlev, kalite ve fiyat açısından iyileştirmek
• İstenilen sürede pazara sunmak ve teslimini yapmak
• Daha az iş gücü, malzeme, süre vb. kaynakları harcamak, stoksuz çalışmak
• Müşteri için nitelik teşkil eden faaliyetlere odaklanabilmektir.

Değerin Tanımlanması
Yalın üretimde yapılan hareketler/ürünler değer kavramına göre tanımlanır. Değer, müşteri tarafından tanımlanır. Müşterinin açısından değer görülmeyen her faaliyet israftır.

Değer Analizi
Üretim sürecinde yapılan faaliyetin en başından nihai ürüne kadar tüm adımlarını tanımlayarak süreçte yer alan israfların ortaya çıkarılmasıdır.

Sürekli Akış
Müşteri tarafından tanımlanan değeri, müşterinin istediği zaman aralığında, beklediği kalitede ve en az maliyetle üretmek için israfları ortadan kaldırarak sürekli üretim akışının sağlanmasıdır.

Çekme Sistemi
Yalın üretimin en önemli amaçlarından biri, çekme sistemidir. Çekme Sistemi; müşterinin talebi olmadan üretim yapılmaması ve müşteri ürünü istediği zaman almasına imkân sağlayan bir sistemdir .

Kusursuzluk Beklentisi
Sistemdeki eksiklikler sürekli giderilerek, giderek mükemmelleşen, kusursuz bir yapıya ulaşmak amaçlanır.

Yalın Üretimde Yapılan İsraflar

Hatalı Üretim
Hatalı üretim veya hatalı ürünler tüm şartlarda israftır. Tamiri olacak ürünler için zaman kaybı ve masraf oluşturur. Tamiri olmayan düzeltilemeyen ürünlerde hurdaya ayrılır. Sonuç olarak süre, performans ve para kaybı oluşturur. Bu yüzden olabildiğince standart ürün üretilmeli, hatalardan kaçınılmalıdır.

Fazla Üretim
Talep olmadığı zamanlarda, gereğinden fazla veya erken üretim israftır. Müşteri talebi olmadan fazladan üretilen ürünler stoklanmak zorunda kalır. Buda stok maliyeti ve stok için uygun yer isteyeceğinden firmayı maddi olarak zora sokar. Tahmine dayalı olmayan doğrudan müşterilerin isteği doğrultusunda üretim yapılmalıdır.

Fazla Stok
İş için gereğinden fazla elde tutulan her şey israftır. İhtiyacın fazlasında üretilen ürünlerin stoklanması için yer ve personel atanması, stokta bekleyen ürünlerin zamanla değer kaybetmesi gibi birçok nedenden dolayı fazla stok firmayı zarara uğratan bir etkendir. Müşteri de, fazladan stok bedeli ödemediği için, işletme adına kayıp ve israf özelliği taşır. Hammadde, üretim ekipmanı, ürün, işçi her ne olursa olsun gereğinden, ihtiyaçtan ve talepten fazla stok yapılmamalıdır.

Bekleme
Üretim hattında; herhangi bir yerde bekletilen ham madde, malzeme, araç vb. gibi bedel ödenen tüm etkenlerin bekletilmesi, makinenin işlemini bitirmesini, tamir edilmesi için beklemek, tedarikçiden ham madde getirmesini, ürün taşınmasını beklemek israftır.

Gereksiz İşler
Katma değer yaratmayan iş adımları ve alıcıya değer katmayan işlemlerin hepsi israftır.

Gereksiz Taşıma
Gereksiz ekipman, hammadde, yarı mamul ve mamul taşımaları israftır. Bu sebeple ileri akışlı tek bir hat kurularak son ürüne kadar prosesler arası mesafe en kısaya indirilir. Örneğin; bir gıda firmasında paketleme ve sevkiyat üniteleri peş peşe, en kısa mesafede bulunmalıdır, uzun mesafe veya dolanarak taşıma iş ve zaman kaybı yaratır.

Gereksiz Hareketler
İyi organize edilmemiş iş ortamı nedeniyle oluşan gereksiz hareketler israftır.

İsrafların Nedenleri
• Verimli olmayan çalışma motodları
• Uzun hazırlık zamanları
• Yetersiz süreçler
• Çalışanlara uygulanan eğitim eksikliği ve yetersizliği
• Gereksinimleri üstlenmede yetersizlik
• Malzeme ve gereçler arası uzun mesafeler
• Liderlik eksikliği

Yalın Üretim Prensipleri
• ‘‘Just In Time’’ sistemi
• Takım çalışması
• En az stok
• Çok yönlü iş gücü
• Standartlaştırılmış iş akışı
• Yüksek düzeyde dış kaynak kullanımı
• Otomasyonun seçici olarak kullanılması
• Sürekli geliştirme mantalitesi
• Kanban kart sistemi (Üretimin tam zamanında gerçekleştirilebilmesi için tüm fonksiyonlara üretimin zamanını ve üretim miktarını zamanında bildiren bir bilgi sisteminin kurulması)
• Üretim hattının ve makinelerin, gereçlerin rasyonalize edilmesi

Ürün Geliştirme Prensipleri
• Hızlı model yenileme
• Ürün farklılıklarının sürekli geliştirilmesi
• Ürün geliştirme süreçlerinin minimuma indirilmesi
• Gerekli ürün tasarım takımlarının tedarik edilmesi
• İş disiplini ve katı mühendislik programı
• Çok vasıflı mühendisler ve tasarım çalışmaları
• Çalışanlar arası iyi iletişim sistemi ve vasıfları
• Bilgisayar destekli üretim sistemleri
• Sürekli geliştirme ve iyileştirme anlayışı

Yalın Üretim’ de Yönetim Yaklaşımı
Yalın üretim sisteminde tüm personelin yetenekli olması ve üretilen ürünü bilmesi kaliteyi arttırırken, amaçların tüm personel tarafından benimsenmiş olması da takım çalışması ve birlik bilincinin gelişmesini sağlar. Departmanlardaki her personel kusursuz ve amaçlanan sürede üretmek, kusurlu ürünleri almamak-üretmemek, makinelerin ve mekanizmaların hatasız çalışmasını sağlamak ve düzeni bozan kurallara aykırı oluşları fark edebilmek, müdahale edebilmekle zorunludur. Bu işlerin stabil hale getirilmesi işçiye yükümlülüklerinin açık olarak tanımlanmasıyla mümkün olur. İşi yapan kişiye açık ayrıntılı bir şekilde anlatılması daha güvenli bir ortam oluşturarak ortaya çıkacak işin planlanan sürede ve nitelikte olmasını ve iş sürecinde gelişen olumsuzlukların kalıcı hataya dönüşmeden müdahale edilmesini sağlar. İş standartları da iyileştirme önerileri ile sürekli mükemmelleştirilir.

İşçilere çalıştığı departmanla ilgili kendini geliştirme imkânı verildiğinden ve firmaya kazandırdığı iyileştirmeler karşılığında ödüllendirildiğinden personel sorumluluktan kaçmaz. Yalın üretim sisteminde alt-üst personelin ilişkisinde üst personelin alt işçi sınıfının fikirlerini önemsemesi esastır ve başka üretim sistemleriyle karşılaştırılamaz. Personele sürekli eğitim verilmesi ve departman içinde yer/görev değişikliği yapılması çalışanın iş becerisini arttırıp, bakış açısını geliştirir ve çok yönlü olmasını sağlar. Bunun yanında departmanda yapılan işi daha iyi tanımasını sağlayıp daha nitelikli düşünceler ve eylemlerin ortaya konulması için şartlar hazırlanmış olur. Yalın üretim sisteminde yönetim personeli ile işçi arasında güven anlayışı vardır. Bu güven anlayışı; işçinin güvenliği, işçinin fikirlerini önemseme ve bazı konularda karar yetkisinin verilmesi, hak ettiği ücretin zamanında ödenmesi, işçinin daha nitelikli üretim yapması için eğitim ve seminer gibi gerekli olanakların disiplin ile sağlanmasıdır. Personeli değerli kılma anlayışı ve bunun yanında işyerini benimsemesinin bir yolu da yapılan işin değil kişinin değerlendirilerek ücretinin belirlenmesidir. Bu anlayış ile tüm seviyedeki çalışanların ulaşmak zorunda oldukları bir hedef ve iyileştirmelerin olması sağlanır. Yalın üretimin sistematik bir halde çalışabilmesi için personelin fikirlerini ve gönlünü sisteme dâhil etmek şarttır.

Yalın Dönüşüm
Yalın üretimin benimsenmesi ve uygulanılması yalnızca üretim alanında sınırlanmış veya kararlaştırılmış teknikler kullanılarak başarılamaz. Sistemin hedefi; olan ya da oluşabilecek israfları yok etme ve mevcut değeri iyileştirmektir. Fakat sistem yalınlaşmasını engelleyen veya yavaşlatan kurallar ve unsurlar vardır. Stokların azaltılması muhasebe sistemine ürün miktarının düşmesi şeklinde yansımaktadır. Kişi bazında verime dayalı performans ölçümü fazla üretime sebep olur. Yalın üretim sistemini kullanan bir işletmede yönetim, satış, satın alma, ürün geliştirme, muhasebe gibi tüm sistemlerin birlikte senkronize bir şekilde çalışması, değerin hızla akıtılması prensibine arka çıkması gerekir.
Mevcut sistemde israflar sebebiyle tüketilen kapasitenin aslında ne kadar fazla olduğu yalın üretim sistemi uygulanmaya başlandığı zaman ortaya çıkar. Bu kapasitenin nasıl kullanılacağı hakkında bir iş geliştirme planı yapılması gerekir.

Yalın dönüşümde en mühim noktalardan biride mevcut sistemdeki alışkanlıkları değiştirebilmektir. Yönetimin güçlü liderliği ve değişime açık olması başarılı olmak için çok önemlidir. Yalın üretim ancak uygulanarak tam anlamıyla öğrenilebilir. Dolayısıyla yalın üretimin temel bilgilerini aldıktan ve sistemin akış planını çizdikten sonra en kısa süre içinde uygulamaya başlamak ve revize edilmesi gereken önemli bir fonksiyonun iyileştirilmesiyle başlamak, kısa sürede tüm sistemdeki fonksiyonlarda gerekli düzenlemeler yapılıp standartlaştırılmasını hedeflemek yalınlaşma sürecinde organizasyona motivasyon kazandıracaktır. Ayrıca yalın dönüşüm esnasında yapılan alışılagelmiş sistemlerdeki değişikliklere karşı gelen muhalifleri sistemin dışında bırakmak zorunludur.

Yalınlaşma sürecinde tüm ürün gruplarının değer teşkil etmesine göre yeniden düzenlenmesi gerekir. Yalınlaşma için bir fonksiyonda başlatılan revizeleri diğer fonksiyonlarla hızlı bir şekilde genişletmek ve ardından yalın muhasebe gibi destekleyici sistemleri de kullanarak ilk tabaka tedarikçi ve müşterileri sisteme katmak iyi bir gelişim stratejisidir.

Ülkemizde otomotiv sektöründeki çalışmalarda daha aktif görülen “Yalın Üretim Sistemi”, bu uygulama sayesinde işletmelerin daha başarılı olmasının sebebinin kültürel etkenlerin olmadığının kanıtıdır. Adapazarı’nda olan Toyota otomobil fabrikasında Türk işçilerinin kısa zamanda Japonya’daki Toyota Japon işçilerini fonksiyonel olarak seviyesini yakalamış olması ve son birkaç yıldır tüm Toyota fabrikaları arasında kalitede birinci seçilmeleri buna bir örnektir. Dünyanın seri üretim yapan ilk insansı robot fabrikası AKINROBOTICS de ‘‘Yalın Üretim Sistemini” kullanmaktadır.

Yazımızın başında bahsettiğimiz gibi ‘‘Yalın Üretim Sistemi“; üretim personeli ile ofis çalışanlarını aynı amaçta birleştirip, iş verimini yükseltmektedir. Mevcut bir organizasyonda, personeller arası etkili iletişimin kurulmasına ve iş paylaşım zincirinin oluşmasına imkan sağlayarak üretim faaliyetini hızlandırır. Ayrıca bu sistemle; çalışanlar hedeflerine daha çok yaklaşır ve bu hedefin devamlılığı adına üretim faaliyetlerini daha çok iyileştirme fırsatı yakalar.

Çalışma disiplinini geliştirmeyi ve çalışanlar arası iletişimi iyileştirmeyi amaçlayan AKINROBOTICS; personellerine ‘‘Yalın Üretim Sistemi‘‘ eğitimi vermeyi ve fabrikasında ‘‘Yalın Üretim Sistemi” ni kullanmayı bu sebeple önemsemektedir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here