• Haziran 1, 2022

Dinozorlar sıcak mı yoksa soğuk kanlı mıydı?

Dinozorlar sıcak mı yoksa soğuk kanlı mıydı?

Dinozorlar sıcak mı yoksa soğuk kanlı mıydı? İpuçları nefeslerinde ve kemiklerinde yatıyor.

Bilim insanları, dinozorlar gibi soyu tükenmiş hayvanların kemiklerindeki moleküler belirteçleri inceleyerek metabolizmalarını ölçmek için yeni bir teknik geliştirdi.

Dinozorlar, sürüngenler ve kuşlar arasındaki kavşakta duruyor ve bilim insanlarının onlar hakkında sıcak kanlı mı yoksa soğuk kanlı mı olduklarını tartışmalarına yol açıyor.

Yeni bir çalışma, kemiklerindeki nefeslerinden metabolik belirteçleri analiz ederek farklı dinozor grupları için bu sorunun cevabı bulmuş olabilir.

Keşiflerinden sonra yaklaşık bir asırdan fazla bir süre boyunca dinozorlar yavaş, hantal yaratıklar olarak sınıflandırıldı ve sürüngenlerle karşılaştırılmaları nedeniyle soğukkanlı oldukları varsayıldı. Ancak sıcak kanlı dinozorlar fikri, 1960’larda dev sauropodların anatomisi üzerine çığır açan çalışmalar ve Jurassic Park’ın Velociraptor’larına ilham kaynağı olan çevik avcı Deinonychus‘un keşfiyle zemin kazanmaya başladı.

Yeni çalışmada bilim insanları, ne kadar oksijen soluduklarından kemiklerinde kalan ipuçlarına dayanarak, soyu tükenmiş olanlar da dahil olmak üzere hayvanların metabolik hızlarını incelemek için yeni bir yöntem geliştirdi.

Bir hayvanın metabolizması temel olarak oksijeni ne kadar etkili bir şekilde enerjiye dönüştürdüğüne bağlıdır. Sıcak kanlı veya endotermik hayvanlar, vücut ısılarını yüksek tutmak için daha fazla miktarda oksijen solumalarını ve daha fazla yemek yemelerini gerektiren yüksek metabolik hızlara sahiptir.

Öte yandan, soğukkanlı veya ektotermik canlıların metabolizma hızı daha düşüktür. Bu nedenle daha az nefes alırlar ve daha az yerler, bunun yerine ısınmak için çevrelerinden gelen ısıya güvenirler.

Hayvanlar nefes aldığında, moleküler atık ürünleri kemiklerinde bırakan bir dizi biyolojik reaksiyonu tetikler. Bu atık miktarı, solunan oksijen miktarıyla doğrudan orantılı olarak, hayvanın sıcak mı yoksa soğuk kanlı mı olduğunun etkin bir şekilde kaydını tutar. Daha da önemlisi, bu belirteçler fosilleşme sürecinde hayatta kalır.

Bu nedenle, yeni çalışma için bilim insanları, 55 hayvan grubunun femurlarındaki bu moleküler belirteçleri incelemek için Raman ve FTIR spektroskopisi adı verilen teknikleri kullandı.

Buna dinozorlar, uçan pterosaurlar ve deniz plesiosaurları gibi soyu tükenmiş hayvanlar ile modern kuşlar, memeliler ve sürüngenler dahildir. Araştırma ekibi, canlı gruplarının metabolizması iyi bilindiğinden, kemiklerinin moleküler profillerini soyu tükenmiş hayvanlarınkiyle karşılaştırarak metabolik hızlarının ne olabileceği konusunda çıkarımlarda bulunabildi.

Sonuçlar büyüleyiciydi. Pterosaurlar, plesiosaurlar, sauropodlar (Brachiosaurus gibi uzun boyunlu dinozorlar) ve theropodlar (T-rex gibi yırtıcı dinozorlar) dahil çoğu türün sıcak kanlı olduğu bulundu.

Hatta bazıları memelilerden daha yüksek ve kuşlara daha yakın metabolizmalar gösterdi. Stegosaurus ve Triceratops gibi diğerleri, modern soğukkanlı sürüngenlere kıyasla daha düşük metabolik hızlara sahip görünüyordu ve bu da onların yaşam tarzları hakkında fikir verebilir.

Çalışmanın baş yazarı Jasmina Wiemann, “Daha düşük metabolik hızlara sahip dinozorlar, bir dereceye kadar dış sıcaklıklara bağlı olurdu. Kertenkeleler ve kaplumbağalar Güneş’te oturur ve güneşlenirler ve son derece düşük metabolik oranlara sahip ornithischianlarda benzer ‘davranışsal’ termoregülasyonu düşünmemiz gerekebilir. Soğukkanlı dinozorlar da soğuk mevsimde daha sıcak iklimlere göç etmek zorunda kalmış olabilir ve iklim, bu dinozorların bazılarının yaşayabileceği yerler için seçici bir faktör olmuş olabilir.” dedi.

Bununla birlikte, daha sıcak kanlı hayvanlar, daha büyük ve daha sık beslenmeyle desteklenen daha aktif yaşamlar sürdürebilirdi. Örneğin dev sauropodlar, aşağı yukarı sürekli olarak yaprakları çiğniyor olabilir.

Araştırma, dinozorların ve diğer soyu tükenmiş türlerin fizyolojisine ve hatta davranışlarına dair ilgi çekici yeni bilgiler sağlıyor ve bilim insanlarına onları incelemek için yeni bir araç sağlıyor.