PROTEGE ETKİSİ

0
46

Aynı anda birden fazla mekanizmayı harekete geçirerek öğrenmeyi kolay ve etkili hale getirebilirsiniz.

Çocukluk yıllarımızda öğretmenlerimiz hakkında; ‘nasıl oluyor da bu kadar bilgiyi aklında tutabiliyor?’ diye hemen hepimiz düşünmüşüzdür. Bu gerçekten hayranlık uyandırıcı bir durumdu. Çünkü karşınızda ne sorarsanız sorun, size cevap verebilecek bir insan olduğunu bilmek hem şaşırtıcı hem de mutluluk vericidir.

Öğretmenlerin veya bir başkasına öğretmek amacıyla bilgi edinen kişilerin, öğrenme süreci esnasında harekete geçirdikleri birkaç faklı mekanizma vardır. Tüm bu mekanizmaların birlikte çalışması sonucunda; öğretme isteği ile öğrenen kişilerin, normal öğrenme sürecinde edinilen bilgiden çok daha fazlasını kalıcı olarak akılda tutabildikleri görülmüştür. Bu durum “Protege Etkisi” olarak adlandırılmaktadır. Protege etkisi, aynı anda birden fazla mekanizmayı harekete geçirerek öğrenmeyi kolay ve etkili hale getirir.

Yapılan bazı araştırmalarda; okul çağında kendisinden küçük kardeşi olan ve onlara derslerinde yardımcı olan kişilerin IQ seviyelerinin diğer insanlara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. İşte bu, protege etkisinin bir sonucudur. Çünkü bu etkinin oluşması için yalnızca öğretmen olmak gerekli değildir. İçten ve doğal olarak büyük kardeş, küçük kardeşinin derslerinde başarılı olması için, daha önce öğrenmiş olduğu bilgileri ona aktarırken kendisi de tekrarlamış olacak ve tekrarlarken kalıcı bir şekilde o bilgilerin belleğinde yer etmesini sağlayacaktır. Benzer olarak, aynı yaş grubundaki çocukların birlikte çalışma yapıyor olması, sosyal ve bilişsel durumlarının aynı düzeyde olması nedeniyle protege etkisini yaratacaktır.

Bir başkasına öğretme niyeti ile öğrenirken; öğreneceğimiz konunun kilit noktalarına daha çok odaklanır, öğrenme süreçlerinin farkına vararak kendimizce ilave öğrenme teknikleri geliştirir ve motivasyonumuzu yükseltiriz. Bu faydaları yalnızca sözel ve sayısal becerilerimiz için değil; motor becerilerimiz için de edinebiliyoruz. Örneğin; bir enstrüman eğitmeni, öğrencilerine daha fazla öğretici olabilmek adına kendini geliştirme sürecinde yeni çalışmalar yaparken, asıl faydayı protege etkisi ile kendi motor becerisine sağlamaktadır. Bunun yanı sıra ‘öğretme isteği’ iletişim becerilerini ve özgüveni de geliştirir.

Peki bu etkinin ortaya çıkması nasıl sağlanır?

Bununla ilgili birkaç teknik var elbette. Öncelikle bir konuya çalışırken, sanki öğretmek için hazırlık yapıyormuş gibi düşünün. Böylelikle karşı taraftan size gelmesi muhtemel sorulara karşı hazırlıklı olacağınız için konuyu derinlemesine öğrenmiş olursunuz.

Çalışırken ders anlatıyormuş gibi davranmak da bu etkinin ortaya çıkmasını sağlamanın en iyi yollarından biridir. Yüksek sesle ve gerektiği yerlerde tonlama yaparak çalışmak, konunun akılda kalıcılığını da arttıracaktır.

En önemli teknik ise; gerçekten başkalarına öğretme amacıyla çalışmaktır. Çalışmalarınızın verimi muhakkak artacaktır. Çünkü bu, bir anlamda çalışmayı tekrar etmektir. Bu tekniklerin birini ya da birkaçını birden kullanabilirsiniz. Hangi yöntemin sizin performansınızı arttırdığının analizini yine en iyi siz yapabilirsiniz. Öğretmek, bunların içinde en iyi yol olarak görünse bile, bunu yapmaya zamanınız veya imkanınız yoksa durumunuzu göz önünde bulundurarak size en uygun bir diğer tekniğe yönelebilir, protege etkisinin ortaya çıkmasını ve performansınızın yükselmesini sağlayabilirsiniz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here