AKILLI PROTEZ

1
69

Organ naklinden protez kol ve bacaklara, ileri teknoloji birçok alanda insanların hayatını değiştirmeye devam ediyor.

Geçtiğimiz son üç yüz yıl içerisinde tıp alanında çok önemli gelişmeler meydana geldi. Bu gelişmeler öncesinde birçok hastalığın tanı ve tedavisi gerçekçi olmayan yöntemlerle yapılmaktaydı. Özellikle organ yetmezliğine sahip olan hastalar kaderleri ile baş başa kalmakta ve sonuçta ölüm, hastalar için bir kurtuluş olmaktaydı ve bu durum, organ naklinin sağlanmasına kadar da devam etti. İlk organ nakli Joseph Murray tarafından 1954 yılında tek yumurta ikizleri Richard ve Ronald Herrick arasında böbrek naklinin yapılmasıyla gerçekleştirildi. Ancak, bu olağan dışı işlemin bünyesinde barındırdığı iki önemli problem var. Birincisi bu işlemi takiben nakil yapılan kişinin ömür boyu bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanmak zorunda olması. İkinci ve belki de daha önemlisi ise, organ nakli için gerekli olan organın yeterli sayıda temin edilememesi. Bu durum organ bağışının yeterli sayıda olmamasından kaynaklanmakta ki tüm dünyada organ nakli bekleyen hasta sayısı hızla artarken, organ bağışı ise oldukça düşük seviyelerde. Bunun sonucunda organ bekleyen hastalar ya organ nakli olamadan kaybediliyor, ya da genel sağlık durumlarının bozulması nedeniyle organ nakli ameliyatını kaldıramayacak hale geliyor. Bu nedenlerden dolayı da bilim insanları yeni çareler aramaya başladılar ve biyomühendislik yöntemlerinden yararlanarak yapay organ modelleri geliştirdiler. Yapay organların kullanımıyla birlikte tıpta yeni bir çağ başladı.

Yapay organ, insan tarafından yapılan bir organ olup doğal organın yerine insan vücudu içerisine yerleştirme ya da dışarıdan insan vücuduna bağlanabilen ve fonksiyonunu kaybetmiş olan doğal organın işlevini yerine getirerek hastanın mümkün olduğunca normal bir yaşam sürmesine olanak sağlayan aygıtlar olarak tanımlanabilir. Bu fonksiyonlar, hastaya yaşam desteği sunmak ya da normal yaşamının sürmesini sağlamak şeklinde olabilir. 1885 yılında M. von Frey ve M. Gruber ilk yapay kalp-akciğer makinesini gerçekleştirerek modern çağın yapay organlar dönemini başlattılar. Günümüzde birçok organın (kalp, karaciğer, pankreas, böbrek, deri, kulak, damar) yapay modelleri üzerinde çalışmalar devam ederken, bunların bir kısmı da başarıyla uygulanmakta. Yapay organ teknolojileri için dünyada yılda 50 milyar dolar harcama yapıldığı belirtilirken, Türkiye’de ise Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre yapay organ ve destek sistemlerine yılda 600–700 milyon dolar ödenmekte.

Sağlık Sektörü

Konu alanını yaşamın kendisinin oluşturduğu sağlık sektöründe en çok araştırılan ve incelemelere konu olan alanlardan birisi de yapay zeka. Gelişen sağlık teknolojisi ve yapay zekanın sağlık sektöründe uygulanması ile engelli hastalar için akıllı protezler üretilmeye başlandı. Bir insan bacağı gibi davranan ve dünyada ilk defa 2016 yılında entegre edilen alt vücut eklemli organının kullanılması, yapay zeka sayesinde geliştirilen yeni nesil protezler konusunda bir kilometre taşıydı. 2018 sonunda ise Almanya’da, yapay zeka destekli bir kameraya sahip biyonik bir el geliştirildi. Bu gelişmenin, önümüzdeki yıllar içinde basınç veya sıcaklık gibi değerleri algılamak için yapılacak protezlere ön ayak olacağı düşünülmekte.

Daha önce kullanıcıları için büyük sorunlar sorun oluşturan kol ve bacak protezleri, teknolojik gelişmelerin sağlık alanında uygulanması ile artık daha faydalı hale gelmiş durumda. Gerek üç boyutlu yazıcılar, gerekse materyal teknolojisi, sensörler, beyin bağlantılı ve elektrikli motorlar gibi gelişmeler bu alanda büyük yenilikler oluşmasını sağladı. Yapay zeka destekli robotik diz de bu gelişmelerden biri.

“Kolum Varmış Gibi Hissediyorum”

Avrupa ve Türkiye şampiyonu paralimpik sporcu Muhammed Ali Aydın kendisine uygulanan akıllı el ve kol protezleri hakkında: “İki ayağım ve bir kolum olmadan doğdum. Sensör olarak pazuma bir bileklik takılıyor. Herhangi bir bağlantı ve ameliyat yok. Benim yapabildiğim komutların 3’te 1’ini yapabilen sadece bir protez var. Fakat o da kişiye ameliyatla takılmış durumda ve çok pahalı. Akıllı protez çok pratik. Güç, dayanıklılık, bağımsız ve koldan çıkmayan soketiyle dünyada tek. Bütün spor hareketlerini yapabiliyorum. Diğer protezleri bir omza taktığınızda destek için sırttan ya da diğer omuzdan kemer takılıyor. Bu yüzden şimdiye kadar el protezi takmıyordum. Demir kapı açıp kapama, uzanma, kaldırma, tutma, eşya taşıma gibi her şeyi yapabiliyorum. Kolum varmış gibi hissediyorum. Dirsek ve parmak eklemleri motor olarak da çok kuvvetli. Akıllı protez bana kolum varmış gibi hissettirdi.” diyen Aydın, protezlerden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Hayatın hemen her alanında kullanılan teknolojik yenilikler özelikle de sağladığı avantajlarla yapay zeka, çok yakın gelecekte hayatımıza daha fazla entegre olacak. Robotik teknolojiler sayesinde oluşturulan biyonik uzuvlar ile daha “sağlıklı” bir gelecek için yürütülen bilimsel çalışmalara tüm hızıyla devam ediliyor.

1 YORUM

  1. ben askeri iskeletler ile ilgili çalışmlar yapıyorum . Genel olarak beni zorlayan bazı temel şeyler var . Bunlardan biri motorların istenilen şekillerde olmayışı geliyor. Bilindiği üzere motorlar yüksek tork üretebilmek için sarım sayısı arttırılıyor ve buda motorun daha uzun ve daha geniş bir motor olmasına sebeb oluyor . Böyle durumlarda çözüm olarak 2 seçenek oluyor ya motorun okkalı görüntüsünü kabul ediyorsun yada motora yüksek voltaj veriyorsun yüksek voltaj vermek her ne kadar mantıklı gibi gözüksede pil tüketiminde ve motorun ömrü konusunda ciddi sorunlara yol açıyor. Şimdilik buna çözüm bulunana kadar yeni yeni yollar aramaya devam ediyoruz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here