Biyografi AKINSOFT 10 Mayıs 2019 (0) (3608)

Türkiye’nin İlk Kadın Tıp Doktoru: Safiye ALİ

Safiye Ali Türkiye’ye döndüğünde Almanya’ya giderken geride bıraktığı İstanbul’da köklü değişiklikler olduğunu görür. Çünkü Osmanlı Devleti’nin yerine Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştur.

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın doktoru Safiye Ali, 2 Şubat 1894 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi. Babası Sultan Abdülaziz ve II. Abdülhamit’in yaverlerinden Ali Kırat Paşa, annesi Şeyhülharem Hacı Emin Paşa’nın kızı Emine Hasene Hanım’dır.

Küçük yaşta babasını kaybeden Safiye Ali, dedesi Emin Paşa’nın Valideçeşme’deki konağında büyür. Amerikan Kız Kolejinden 1916 yılında mezun olan Safiye Ali, Balkan savaşı günlerinde cepheden getirilen pek çok yaralıyı görür ve doktor olmaya karar verir. Fakat bu isteği olanaksızdır. Çünkü o yıllarda Darülfünun Tıp Fakültesi kız öğrenci kabul etmemektedir. Aile dostları Maarif Vekili Şükrü Bey’in yardımı ile vize alan Safiye Ali, doktor olma isteği ile Almanya’ya Würzburg Üniversitesi Tıp Fakültesine gider. Genç bir kızın ailesinden bağımsız, yalnız olarak yabancı bir ülkeye gitmesi o dönemin koşulları göz önüne alındığında kabul edilir bir durum olmamasına rağmen Safiye Ali, Almanya’daki eğitimini başarıyla tamamlar ve 1921 senesinde “Bebeklerde İç Pakimenenjit Kanaması Hakkında” başlıklı tezi ile diplomasını alarak mezun olur. Almanya’da geçirmiş olduğu bu dönemi daha sonraları; “Hayatımın en güzel zamanı Almanya’da geçen tahsil hayatımdır” sözleri ile ifade eder. Diplomasını aldıktan sonra mesleğini yapma hakkı kazanan Safiye Ali İstanbul’a döner ve bir süre burada kaldıktan sonra uzmanlığını almak amacıyla tekrar Almanya’ya gider. Würzburg Julius-Maximilians Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde kadın hastalıkları ve çocuk hastalıkları üzerine uzmanlığını alır. Almanya’da geçirdiği yıllarda öğrencilik hayatı boyunca cinsiyet ayrımına maruz kalmayan Safiye Ali, orada kurduğu arkadaşlık ilişkilerinden çok etkilenir. Çalışmalarında da en büyük desteği, Würzburg Julius-Maximilians Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu ve göz hastalıkları uzmanı olan eşi Ferdinand Krekeler verir. Safiye Ali Türkiye’ye döndüğünde Almanya’ya giderken geride bıraktığı İstanbul’da köklü değişiklikler olduğunu görür. Çünkü Osmanlı Devleti’nin yerine Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştur.

1923 yılında Cumhuriyet’in ilk kadın doktoru olarak ‘tababet’ icazetnamesini yani doktorluk yapma belgesini alan Safiye Ali vakit kaybetmeden gazetelere ilan vererek İstanbul Cağaloğlu Nuruosmaniye Caddesinde eşi ile birlikte bir muayenehane açtığını ve hasta kabul ettiğini duyurur. Mesleğinin ilk dönemlerinde bir takım zorluklarla karşı karşıya kalan Safiye Ali’ye kadın olduğu için önyargı ile yaklaşılır. Fakat cesaretini kaybetmeyen Safiye Ali kendini tanıtmaya devam ederek zamanla kadınların güvenini kazanır ve muayenehanesi dolup taşar. Ayrıca muayenehanedeki görevine ek olarak Alman ve Amerikan elçiliklerinde de doktorluk yapar. Amerikan Kız Koleji’nin Tıp Bölümü’nde çok sevdiği hocası Marry Mills Patrick’in daveti üzerine jinekoloji ve obstetrik dersleri verir. Safiye Ali’nin buradaki görevi 1924 yılına kadar sürer. 1924 yılında yönetim kurulunun mali yönden zorluk yaşadığını açıklayan kolej, kapitülasyonların kaldırılması ile sağlık eğitiminde de millileşmeye giden Cumhuriyet hükümeti tarafından Nisan 1924’de kapatılır. Safiye Ali o dönemde kadın olmanın zorluğunu her zaman yaşar. Malul Gaziler Büyük Ticaret Salnamesinde adı, “Safiye Ali Bey” olarak geçer. Cumhuriyet dönemindeki kadın hareketinin içinde yer alan Safiye Ali, 1928’de Bolonya’da bir araya gelen Beynelmilel Kadın Doktorlar Konferansı’nda elde ettiği bilgileri, Servet-i Fünun’da yayımlar. Safiye Ali, İstanbul’da başlayan feminist harekete katılır ve Türk Kadınlar Birliği’nin sıhhiye komisyonu başkanlığını üstlenerek fuhuşla mücadele için çalışır. II. Dünya Savaşı yıllarında sağlığı elverdiği sürece mesleğini sürdüren Safiye Ali, kendisine kanser teşhisi konulması üzerine Almanya’ya yerleşir. Türkiye’nin ilk kadın doktoru olan Safiye Ali, 5 Temmuz 1952 tarihinde Dortmund’da kansere yeni düşerek hayatını kaybeder.

Benzer Yazılar