Dijital Şehir

0
13

Dünya üzerinde hemen her şeyin dijitalleştiği ve ‘akıllandığı’ yepyeni bir çağa adım atıyoruz. Bugün Google’da bile smart kelimesini araştırdığımızda karşımıza 2 milyarı aşkın veriye ulaşılan bu yeniçağın en önemli projelerinden biri de, ‘Dijital Şehir’ olarak isimlendirilen Neom.

Dünyada ilk defa bir robota vatandaşlık hakkı tanıyan Suudi Arabistan’ın kuzeybatısında kurulacak olan Neom, Akabe Körfezi ve Kızıldeniz kıyılarında 26 bin 500 kilometrekarelik bir alanda yeni bir bölge olarak tasarlanmaktadır. Bölge, 468 kilometrelik kıyı boyunca uzanmakta ve 2500 metre yüksekliğindeki dağ silsilesinin yer aldığı el değmemiş bir araziye kurulacak. Şimdiden 500 milyar dolar harcama yapılan projenin finansmanını, başkanlığını Veliaht Prens Selman’ın yaptığı Suudi Kamu Yatırım Fonu (PIF) üstlenecek. Bağımsız bir ekonomik bölge olarak işleyecek olan Neom’un sağlıklı büyüme için özel olarak hazırlanmış kendine özgü yasaları, vergi sistemi ve mevzuatı olacak. Dünya nüfusunun yüzde 70’inin 8 saat içinde ulaşabileceği Neom’da, robotların sayısı gelecekte insanların sayısın geçecek. Şehrin enerjisinin tamamı yenilenebilir enerjiden sağlanacak ve bu şehrin sakinleri ulaştırma, biyoteknoloji, BT ve medya alanlarında geleceğin teknolojilerini geliştiriyor olacak. Süveyş kanalına alternatif bir hızlandırılmış demir yolu ulaşımı sağlanacak olan bu bölgede güvenliği ve kontrolü ise NEOM robotları sağlayacak.

NEOM’DA NELER OLUYOR?

Özellikle ABD, İsrail, Rusya, Japonya gibi dünya ekonomisinde söz sahibi ülkelerin büyük destek verdiği gelecek dünyanın en kapsamlı projesi olan NEOM’da birçok faaliyetin robotlar tarafından yapılması öngörülüyor. İleri teknolojiyi kullanan robotların var olacağı, insan gücünün yerini makinelerin alacağı bir cazibe ve ticaret merkezi olması planlanmakta. 3 kıtayı birleştirecek olan şehir, stratejik konumu bakımından şimdiden çoğu ticaret devinin gözdesi konumunda.

NEO, Latincedeki yeni kelimesinden geliyor, sondaki M harfi ise gelecek vurgusunu barındırıyor. Proje iddialı bir söyleme de sahip: “NEOM ile inovasyon sınırlarını insan uygarlığının en üst seviyesine getireceğiz!” Veliaht Salman, ülke ekonomisini petrolden farklı bir gelir kaynağına odaklamanın doğru olacağı düşüncesiyle NEOM projesinde rüzgâr ve güneş enerjisinin öncelikli kaynaklar arasında olacağını belirtiyor. Sadece enerji konusunda değil birçok konuda kendi kendine yetebilen “yapay akıllı bir şehir” yapma hayalinde olduğu açıklamalarının satır aralarına yansıyor. Ayrıca NEOM bölge insanı için Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’yı (GSYH) dünyadaki en yüksek seviyeye çıkarmayı hedefliyor. Ayrıca İsrail denklemin dışında değil. Kanada merkezli araştırma kuruluşu Global Research, NEOM projesiyle İsrail’in de tanınacağını ve Tel Aviv’in projeye dâhil edilebileceğini dile getiriyor.

YAPAY ZEKÂ ve NEOM?

İdealize edilmiş kavrama göre yapay zekâ, insan zekâsına özgü olan, algılama, öğrenme, fikir yürütme, sorun çözme, iletişim kurma, karar verme gibi yüksek bilişsel fonksiyonları veya otonom davranışları sergileyen bir işletim sistemidir. Dünyanın gözünün üzerinde olduğu NEOM kentinde ise ileri matematik kavramı ile yapay zekâ tabanlı robotların var olacağı biliniyor. Peki yapay zekâ NEOM’da hangi seviyelerde olacaktır? Bu soruya birçok teknoloji uzmanı ve yazılım mühendisinin verdiği ortak cevap: “NEOM şehrinde var olacak yapay zekâ robotların özellikle sorun çözme, karar verme, öğrenme, öğrendiklerini uygulama ile kendi yazılımlarını geliştirebilme ve güncelleyebilme özelliği sayesinde sürekli olarak yapay zekâlarını yenileyebilecekleri” şeklinde. Böylece insanoğlunun yıllardır geliştirmeye çalıştığı ve gelecek teknoloji çağında aktif roller üstleneceği beklenen yapay zekâ, NEOM şehrinde ilk defa robotlar tarafından yapılacak.

AKILLI ŞEHİR

Özellikle Asya ve Kuzey Amerika yüksek teknolojili şehirleri kurmaya başlamışken Avrupa ülkeleri de mevcut yönetim ve kamusal yapılarına dijital ürünler geliştirerek entegre etmeye yönelik bir yaklaşım izlemekte. Amsterdam, Kopenhag ve Viyana gibi kentler akıllı şehir stratejilerini uzun zaman önce oluşturdu. NEOM şehrinde de akıllı şehir stratejisi çoktan kurgulanmaya başlamıştı. Şehrin enerjisi güneş ile sağlanacak böylece tüm elektrik ve güç sistemi akıllı yöntemlerle elde edilmiş olacak. Sokak lambaları, trafik ışıkları, binaların ve iş yerlerinin elektrik ihtiyacı, üretim ve eğlence merkezlerinin enerji ihtiyacı gibi… Aynı zamanda NEOM’da ilk yardım, müdahale etme, tedavi esnasında teşhis koyabilme gibi sağlık alanlarında da sahada robotların kullanımı planlanmakta. NEOM’da robotların insanlardan fazla olacağını ve hayatın her alanında yer alacağını daha önce duyuran yetkililer, esasında geleceğe yönelik birçok sinyal veriyor. Buna en iyi örneklerden birisi de Türkiye. Öyle ki bugün Türkiye’de havalimanları, eğitim, sağlık gibi pek çok alanda robotlar kullanılmaya başlanmış durumda. Daha birçok alanda kullanımda olan ve AKINROBOTICS firmasının geliştirdiği Mini ADA, ülkemiz adına emsal olmaktadır.

AKILLI KIRSALLAR

Uzmanlar bir süredir akıllı şehirler kavramının kapsamı içerisine akıllı kırsal kesimler yaklaşımının da dâhil olması gerektiğini söylüyor. Yani akıllı teknolojiler şehir merkezlerinin dışında da kullanılabilmeli. Özellikle taşralarda zayıflayan geniş bant internet erişimi, kırsallara gidildiğinde neredeyse yok gibi. Yıllar önce tarımdaki makinalaşma ve beraberinde hayatımıza giren birçok tarım ürünü sayesinde, üretim ve geliştirme konusunda ivme kazanılmış idi. Bu durum NEOM’da biraz daha ileriye gidecek. Tarımda robotlar söz sahibi olacak. NEOM kentinde insan gücüne ihtiyaç duymadan kırsallarda ve masif arazilerde ekim, takip, sulama, ilaçlama, ulaşım sağlama, ürün verimliliği gibi alanlarda faal olarak kullanılacak robotlar boy gösterecek. Yapay zekâ işletim sistemi olan bu robotlar, karar verme yetileri sayesinde arazilerde aktif rol oynayacak. Akıllı çiftliklerin şehrin içerisinde var olması ve bu alanda da yine teknolojinin en üst seviyelerinin kullanılması öngörülmektedir. Genel olarak tüm bu akıllı sistemlerde hedeflenen, en az seviyede insan gücü ve en üst seviyede robotlardır. Öyle ki onlarca kilometrelik büyük çiftliklerde sadece birkaç insan yer alması ve tamamen robotların çalıştırılarak üretim ve geliştirme hedeflenmektedir.

AKILLI ULAŞIM

Geleceği hedefleyen bir şehir için olmazsa olmaz projelerden biri de akıllı ulaşım. Akıllı ulaşımda güvenlik, verimlilik, düşük maliyetler ve azalan karbon emisyonları ön plana çıkar. NEOM projesinde var olan önemli parçalardan biriside akıllı otomobillerdir. Bu konu kapsamında Elon Musk; “Sadece bir yıl sonra bir milyon otonom sürüş teknolojisine sahip aracımız yollarda olacak. Bir milyon robo-taksi aramızda olacak” dedi. Hal böyleyken NEOM’da trafikte insanlar Robo-Taksilerle ulaşım sağlıyor olacak. Trafik kontrol, denetim, ışık sistemi, üst geçit ve alt geçitler ve toplu ulaşım araçlarının tamamen insansız ve robotik sistemlerle çalışacağı planlanmakta.

Bu konum temelli hizmetler; internet, konum ve yerel teklifleri bir arada kullanabilecek kişiselleştirilmiş navigasyon hizmetleri gibi yeni iş modellerinin de ortaya çıkmasına zemin hazırlayacak. Kısa bir süre içinde ulaşıma bakışımız tamamen değişecek ve otomobili sürmek zorunda olmadığımızda aracımız artık bizim için bir keyif mekânına dönüşecek.

AKILLI LOJİSTİK

NEOM projesinin temelinde yatan özelliklerinden birisi de ticaret ve eğlence merkezi olacağı düşünülmektedir. Bu durum beraberinde şehrin lojistik ve perakendecilik alanlarında büyük potansiyel beslediğini göstermektedir. Kendi yasaları ve vergi sistemi oluşturulacak olan kentte akıllı lojistik konusunda yine az insan, çok robot mantığı devrede olacak. Gümrük denetim sistemleri, kontrol, analiz, pasaport kontrol, karşılama, yönlendirme, yer ve yön tarifi gibi hizmetler verebilen robotların var olacağı tahmin edilmektedir. Bu robotların yanı sıra akıllı otobanlar, akıllı geçiş sistemleri, insansız yol kontrol ve denetim istasyonları NEOM da akıllı lojistik alanında fark yaratacak gibi durmaktadır. Akıllı lojistik denildiği zaman akıllara gelen bir diğer örnek ise kapıya kadar götürülmesi gereken ürün teslimatlarıdır. Daha önce dünya e-ticaret devi Amazon tarafından denenmiş olan insansız hava aracı drone ile teslimat yöntemi, yapay zekâ sistemleri ile donatılan insansız hava araçları ile kargo ve teslimatları da akıllı yöntemlerle çözümlemek NEOM için mümkün görünmekte.

AKILLI EV

Uzun zamandır temel olarak kullanılmaya başlanan akıllı ev sistemleri, akıllı sayaçlar ile başladı aslında, bu sistem akıllı şebekeler sayesinde veri alışverişinde bulunmakta böylece kullanılan elektrik akımı hiçbir denetim ve gözetim olmaksızın insan gücünden tasarruf edilerek doğrudan merkez elektrik birimine iletilebiliyor olacak. Diğer taraftan ev özellikleri kapsamında önemli trendlerden birisi de akıllı asistan sistemleridir. NEOM akıllı şehirlerinde, yaratılacak olan akıllı evlerde yapay zekâ tabanlı akıllı asistanlar olacak, bu asistanlar evlerde insanların birçok konuda yardımcısı olacak. Böylece insanların oturduğu koltuğundan evde yapmak istediği her şeyi akıllı asistanı ile kontrol etme şansı olacak. Uzmanlar 2021 yılında 3,5 milyar dolarlık bir pazar oluşacağını öngörüyor. Apple, Amazon ve Microsoft; Siri, Alexa ve Cortana ile bu alana çoktan girdiler.

Rüya Kent NEOM dünya teknoloji tarihinde bir ilk olarak tamamlanmış olacak. Şu ana kadar projenin destekçileri arasında dünyanın önde gelen ülkeleri bulunmakta. Bunlar arasında ABD, Rusya, Çin, Japonya, İsrail, İngiltere yerini şimdiden aldı. Henüz ülkemizden bir destek veya proje hakkında değerlendirme gelmedi. Ülke olarak teknolojik faaliyetler noktasında ARGE ve seri üretim boyutlarında çalışmaları olan ASELSAN, HAVELSAN, AKINROBOTİCS, ALTINAY GROUP gelecek yıllarda bu rüya kent içerisinde robotik yapay zekâ ve yazılım alanlarında faaliyet gösterebileceği kanaatindeyiz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here