Geleceğin Yeni Meslek Alanı: Çöp Mühendisliği

0
267

Dünya genelinde her yıl ortalama 2 milyar tondan daha fazla yani 800.000 olimpik yüzme havuzunu dolduracak kadar çöp oluşuyor. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde sadece 1 kişinin 1 yıl içinde ürettiği çöp miktarı 775 kilogramı geçebiliyor. Bu rakam ile Amerika; diğer ülkelere oranla kişi başı en fazla çöp üretiminin yapıldığı ülke durumunda.

Korkunç boyutlara varan çöp oluşumunu bazı önlemlerle azaltmak mümkün ancak bu önlemler yeterli değil. Çünkü gelecekte oluşacak tehlikeleri engellemek için daha etkili bir çözüm ya da çözümler gerekli. İşte bu noktada “Çöp Mühendisliği” olarak tanımlanan yeni bir uzmanlık alanı ortaya çıktı. Özellikle yakın geleceğin gözde meslekleri arasında gösterilen çöp mühendisliği, ilk kez duyanlara garip gelecektir. Ancak gelişen teknoloji ile nasıl ki bundan 50 sene önce hayal bile edemediğimiz alanlarda günümüzde yeni meslekler oluştuysa, bundan sonra da tıpkı çöp mühendisliği gibi ihtiyaca yönelik meslekler ortaya çıkacaktır. Nitekim çöp mühendisliği gündemdeki diğer meslekler arasında belki de en gerekli olanıdır. Çünkü dünya büyük bir hızla kirleniyor, ne yazık ki…

Peki nedir bu çöp mühendisliği? Aslında çöp mühendisliği için “geri dönüşümün profesyonelleştirilmiş hali” diyebiliriz. Geri dönüşümde seçilen bazı maddeler yeniden kullanıma kazandırılırken, çöp mühendisliğinde gıdalar bile geri dönüşüm sayesinde kullanılabilen başka malzemelere dönüşebiliyor. Çöp mühendisleri; atıkların oluştuğu andan itibaren ayrıştırılması, sınıflandırılması ve çevreye zarar vermesini önleyecek şekilde sürdürülebilir ve yenilenebilir olarak geri kazandırılması konularında teknik bilgiye sahip kişilerdir. Bu meslek şu an başta Avrupa ülkelerinde bilinmekte ve kabul görmektedir. Eğitim alanında da bazı Avrupa ülkelerinin üniversitelerinde bölümler açılmıştır. Ülkemizde ise henüz bu alanda akademik düzeyde eğitim verilmemekte ancak geri dönüşüm üzerine bazı programlar uygulanmaktadır. Biz her ne kadar çöp mühendisliğini biraz daha modern bir söylem olan “Atık Mühendisliği” olarak ülkemizde yeni geliştirmeye başladıysak da bu meslek başta İsveç olmak üzere Finlandiya ve Norveç gibi ülkelerde son birkaç yıldır etkin bir biçimde yer almaktadır. Öyle ki; bu konuda en önde gelen ülke İsveç’te çöplerin %99’u geri dönüşümle yeniden kullanıma kazandırılmakta, hatta başka ülkelerden çöp ithal edilmektedir. İsveç soğuk bir ülke olduğu için ülkesindeki çöpleri yakıt olarak kullanarak da çok büyük bir enerji tasarrufu sağlamaktadır. Ayrıca çöplerin yakılması ile elde edilen enerjiden yalnızca ısınma sistemleri değil, soğutma sistemleri de faydalanabilmektedir. Çöplerin yeniden dönüşüme kazandırılması ile ilgili, neredeyse dünyada ilk sayılabilecek bir başka uygulama Mısır’ın başkenti Kahire şehrinde 1980’li yıllarda gerçekleşmiştir. O yıllara kadar düzenli bir çöp toplama sistemi bulunmayan Kahire’de çöp toplama işini “Zabbaleen” denilen ve kıpti Hristiyan olan kişiler yapıyorlardı. Bu insanlar şehrin çöplerini toplayıp yaşadıkları bölgeye getiriyorlar ve hem çöpteki yiyecek artıkları ile domuzlarını besliyorlar hem de plastik ve metal gibi atıkları ayrıştırıp satarak geçimlerini sağlıyorlardı. Zabbaleen’ler günümüzde bile Kahire şehrinde oluşan çöplerin günlük 5000 tonunu hala topluyorlar. Manshiyat Naser isimli bir bölgede yaşayan bu insanlar çöp toplama ve ayrıştırma konusunda bir iş bölümü de oluşturmuş durumda. Yaklaşık 100.000 nüfuslu bu “Çöp Şehir” de genellikle erkekler tarafından toplanan çöpler kadın ve çocuklar tarafından ayrıştırılarak geri dönüşüme kazandırılıyor. Bu çöp şehirde, her bir atık parçası mutlaka değerlendirilir. Yiyecek atıkları hayvanlar için ayrılırken diğer atıklar ise ya onarılır ya da yeniden işlenmek üzere satılır. Yöntem çok basit ve ilkel gibi görünse de verimlilik %90’lara varabilmektedir. Manshiyat Naser hakkında 2009 yılında Garbage Dreams (Çöpten Hayaller) isimli bir belgesel yapılmış ve bu belgesel Al Gore Reel Current Ödülü’nü de kazanmıştır. Böylelikle Çöp Şehir birçok turist tarafından ziyaret edilen bir yer haline gelmiştir.

Dünyada çöplerin değerlendirilmesine yönelik geçmişten günümüze uzanan bu örneklerden sonra günümüzde bu geri dönüşümün çöp mühendisleri sayesinde nasıl profesyonelleştiğini inceleyelim. Çöp mühendisleri planlanan faaliyetler ile geri dönüşüm işlemlerini daha etkin ve verimli olarak yapıyor, kayıpları en aza indiriliyorlar. Peki tam olarak ne yapıyorlar? Öncelikle çöplerin üretildikleri ve toplandıkları yerlerde doğru şekilde sınıflandırılmalarını sağlarlar. Daha sonra doğru yöntemlerle ve uygun araçlarla çöplerin toplanarak taşınıp istiflenmesini organize ederler. Tabii tüm bu işlemlerden önce; çöp toplama alanlarının belirlenmesi ve inşası aşamalarında da yetkinlikleri doğrultusunda, uygunluğun sağlanması için etkin rol oynarlar. Buraya kadar her şeyi yaptıktan sonra sırada toplanmış atık maddelerin doğru işlemlerden geçmesi için doğru geri dönüşüm noktalarına ulaştırılmalarını sağlamaları gerekir. Çöp toplama, çöplerin tasnifi ve geri dönüşüm alanlarında gerek halk, gerekse çalışanların sağlığı konusunda önlemler almaktan da sorumludurlar. Özellikle çöp toplama alanlarında oluşabilecek zehirli ve yanıcı gazlardan kimsenin etkilenmemesi ve herhangi bir kazanın meydana gelmemesi için ciddi tedbirler alabilmeleri önemlidir. Bununla birlikte yine çöp yığınlarının oluşturacağı sıvıların önce toprağa, oradan da yeraltı sularına karışmasını önleyecek şekilde yapı düzenini oluşturmaları da gereklidir. Son olarak çöplerin yeniden dönüşümü ile ilgili devletin, ulusal ve uluslararası kuruluşların belirlemiş olduğu standartları ve mevzuatları doğru bir şekilde yerine getirmek de çöp mühendislerinin sorumlulukları arasındadır.

Basit işlemler listesi gibi görünse de aslına bakıldığında ne kadar zor ve önemli bir konu olduğunu görebilirsiniz. Çünkü çöp olarak kabul edilen her şeyin ne şekilde değerlendirileceğine karar vermek, onları sınıflandırmak ve doğru bir şekilde işlemek büyük bir çaba, bilgi birikimi ve deneyim isteyen bir iştir. Ülkemizde henüz yaygınlaşmamış olsa da çok yakın bir gelecekte bu konuda eğitim alanları açılarak yaygınlaşması adına faaliyetlerde bulunulacağı öngörülüyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here