“Yüzyılın Beyin Cerrahı” Bilim İnsanı ve Nörocerrah Prof. Dr. Gazi YAŞARGİL

0
190

Tıp bilgini, nörocerrah Prof. Dr. Mahmut Gazi Yaşargil 6 Temmuz 1925’te Diyarbakır’ın Lice ilçesinde doğdu. Aslen Ankara Beypazarı Kayhan aşiretinden olan Gazi Yaşargil, Beypazarı’na ilk yerleşen Kayhan aşiretine mensup olup, Fatih Sultan Mehmet Han’ın isteği üzerine ataları İstanbul’a taşınmıştır. Kaymakam olan babasının görevi nedeniyle bulunduğu Diyarbakır Lice’de dünyaya gelmiştir.

Ortaöğrenimini Ankara Atatürk Lisesi’nde tamamlayan Yaşargil daha sonra Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne girdi. 1944 yılında da Almanya’ya giderek Friedrich Schiller Üniversitesi’nde tıp çalışmalarını sürdürdü. İkinci Dünya Savaşı’nın etkileri yüzünden 1945’te buradan ayrılan Yaşargil İsviçre’deki Basel Üniversitesi’ne geçti. Bu üniversitede 1950 yılında doktora eğitimini tamamlayarak bir süre Bern Üniversitesi’nin psikiyatri bölümünde görev aldı. Daha sonrasında ise nöroşirüji alanına yöneldi. Beyin anatomisi ve genel cerrahi alanında 1953 yılında Basel Üniversitesi’nin nöroşirüji bölümünde başladığı çalışmalarını 1957-65 yılları arasında Zürih’teki üniversite hastanesinde sürdürdü. 1965 yılında yardımcı profesör oldu.

1965-67 yılları arasında, Amerika Birleşik Devletleri’nin Burlington kentindeki Vermont Üniversitesi’nin Nöroşirüji Bölümü’nde, Prof. Peardon Donaghy ile birlikte mikrovasküler cerrahi alanında çalışmalar yürüten Yaşargil buradaki incelemelerini tamamlamasının ardından yine Zürih’e döndü. 30 Ekim 1967 tarihinde, cerrahi mikroskop kullanarak ilk beyin bypass ameliyatını yaptı. Bu başarısı ile nöroşirüji alanında adından söz ettirmeye başlayan Yaşargil, cerrahi alanında kullanılan ekipmanları yetersiz bularak, bu alanda yeni arayışlar içine girdi. Bu yönde yaptığı çalışmalar sonunda cerrahi alanına yüzer mikroskop ve anjiyografi gibi önemli kazanımlar sağladı. Beyin ameliyatlarında kullandığı mikroskop, anverizmaların giderilmesinde çok önemli bir rol alarak bu alanda yeni bir dönem açılmasını sağladı. 1973 yılında profesörlük unvanı alan Gazi Yaşargil Zürih Üniversitesi Nöroşirüji Bölümü Başkanlığına getirildi.

Modern nöroşirürjinin babası olarak kabul edilen Amerikalı beyin ve sinir cerrahı aynı zamanda Cushing sendromunu tanımlayarak ismini veren Harvey Cushing ile birlikte, XX. yüzyılın en önemli nöroşirüji uzmanı olarak değerlendirilen Yaşargil, kendisinden sonra gelecek üç kuşağa bu alanla ilgili çok önemli bilgiler aktardı. Görev aldığı üniversitelerde dünyanın çeşitli yerlerinden gelen üç binden fazla öğrenciye bilgi ve deneyimlerini uygulamalı bir şekilde anlattı. Meslek yaşamını ABD’de Arkansas Tıp Bilimleri Üniversitesi’nde sürdüren Yaşargil Amerikan Beyin Cerrahları Birliği tarafından “Yüzyılın Adamı” seçildi. Birliğin saygın yayın organı olan “Neurosurgery” adlı bilim dergisince “Yüzyılın Adamı” seçilerek derginin kapağında yer alan Prof. Gazi Yaşargil’in adı 2002 yılında bir bilim kürsüsüne de verildi. Böylelikle ABD’de ilk kez saygın bir üniversitenin bilim kürsüsüne bir Türk’ün adı verilmiş oldu. Tıp Fakültesi Başkanı Harry Ward, Prof. Yaşargil için şöyle demişti: “Gazi Yaşargil mükemmel olmanın somut durumudur. Nörocerrahiye katkılarıyla herkesin ötesinde bir doktor olarak kendini kanıtlamıştır. Nörocerrahi ve mikro-nörocarrahide devrim yapmıştır.”

Gazi Yaşargil, beyin cerrahisine olan katkılarından dolayı “öncü” olarak nitelendirilmiştir. Ona göre beyin, su koridorlarından oluşuyor. Aynen, yeni bir kıta üzerinde bulunan nehirleri yoluyla nasıl keşfedilebilirse, cerrah da beyni bu koridorlar yoluyla keşfedebilir. Gazi Yaşargil ayrıca, mikroskoplar aracılığıyla ve bu koridorlardan insan beyninde ulaşılmayacak tümör ya da lezyon bulunmadığını belirtmiştir.

Beyin ve sinir cerrahı, profesör doktor, yüzyılın beyin cerrahı gibi unvanlara sahip olan Prof. Dr. Yaşargil, 1991’de İstanbul Üniversitesi’nden, 1999 yılında University of Lima’dan, 2000 yılında Hacettepe Üniversitesi’nden, 2001 yılında University of Oxford’dan ve 2002 yılında da Friedrich-Schiller University of Jena’den fahri doktorluk unvanı aldı. Aynı zamanda dünyada birçok kuruluşun fahri üyesidir.

Ulusal ve uluslararası alanda pek çok ödüle layık görülen ve Türkiye’de birçok eğitim kurumuna adı verilen Yaşargil, 1957 Vogt-Award of the Swiss Ophthalmological Society, 1981 Pioneer Microsurgeon Award of the International Microsurgical Society (Sidney – Astralia), 2000 yılı Türkiye Cumhuriyeti Üstün Hizmet Madalyası, 2000 Award of the Turkish Academy of Sciences, 2002 International Francesco Durante Award (Italy), 2002 Milli Egemenlik Onur Ödülü, 2005 TBMM Milli Egemenlik Onur Ödülleri gibi çok sayıda ulusal ve uluslararası ödülün de sahibidir.

Gazi Yaşargil, 1973 yılından bu yana ameliyatlara birlikte girdiği Hemşiresi Dianne Bader-Gibson ile 1975 yılında evlendi. Yaşargil’in bu evliliğinden Leyla, Ceylan ve Can adında 3 çocuğu var. 1944 yılında tıp eğitimi için Almanya’ya gittiğinden beri yurt dışında yaşayan Prof. Dr Gazi Yaşargil, İsviçre’de çalışmalarını yürüttüğü Üniversite hastanesinden 1993 yılında emekli oldu ve daha sonra da Ocak 2013’e kadar ABD’de çalıştı. Zürich İsviçre Tıp Fakültesi tarafından Kasım 2014 yılında “Yıllık Yaşargil” konferansları başlatılarak Yaşargil’in çalışmaları ve katkıları onurlandırılmıştır. Ocak 2013 ’ten bu yana Türkiye’de bulunan Prof. Dr Gazi Yaşargil, Hemşire Eşi Diana ile Yeditepe Üniversitesi Beyin Cerrahisi Bölümü’nde genç cerrahların yetişmesine katkı sağlıyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here