Sismolog, mucit, bilim insanı Charles Francis RICHTER

0
23
Charles Francis RICHTER

ABD’li jeofizik ve sismoloji uzmanı Charles Richter, yer sarsıntılarının büyüklüğünü ölçmeye yarayan ve kendi adıyla anılan Richter ölçeğini geliştirdi

26 Nisan 1900 tarihinde ABD’nin Ohio eyaleti Overpeck şehrinde Cincinnati’nin kuzeyinde, Hamilton yakınlarındaki bir çiftlikte Fred W. Kinsinger ve Lillian Anna Richter çiftinin oğlu olarak doğan Charles Francis Richter, anne ve babasının boşanması üzerine 1909 yılında Kaliforniya, Los Angeles’a taşınan annesi ve dedesinin yanında büyüdü. Birinci sınıfını üniversitede geçirdiği Güney Kaliforniya Üniversitesi ile ilişkili bir hazırlık okuluna giden Richter, daha sonra Stanford Üniversitesi’ne transfer oldu. 1920 yılında Stanford Üniversitesi’nden fizik lisans derecesini alarak mezun oldu. 1928’de Washington Carnegie Enstitüsü’nde kendisine bir pozisyon teklif edilse de bu teklifi kabul etmeyen Richter, Pasenda’daki Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nde kuramsal fizik alanında doktorası üzerinde çalışmaya başladı.

Bu dönemde sismoloji alanında yoğunlaşan Richter, aynı kuruluşun sismoloji laboratuvarında çalışmaya başladı. Daha sonra Beno Gutenberg başkanlığında, Pasadena şehrinde sismoloji alanında yeni bir laboratuvar açarak çalışmalarını burada devam etti. Japon bilim adamı Kiyoo Wadati’nin 1928 yılında depremleri ölçmek için geliştirdiği çalışmalardan esinlen Charles Francis Richter, 1932 yılında Beno Gutenberg ile beraber deprem kaynakları göreli boyutlarını ölçmek için standart bir ölçek geliştirdi ve bu ölçeğe 1937 yılında kendi ismini verdi. 1937’de öğretim üyeleri arasına katıldığı Caltech’te 1947’de doçentliğe, 1952’de sismoloji profesörlüğüne getirildi 1952 yılında Kaliforniya Üniversitesi’nde profesör olarak çalışmaya başladı ve 1970 yılında emekliye ayrılmasına karşın, aynı kuruluşta emeritus profesör olarak çalışmalarını sürdürdü.

Deprem şiddetinin belirlenmesini amaçlayan ilk ölçek, 1883’te İtalyan Jeolog Stefano Conte de Rossi ile İsviçreli doğa bilimci François-Alphonse Forel tarafından hazırlanmış ve herhangi bir fiziksel ölçüme göre değil, depremin yeryüzündeki etkilerine göre belirlenen 10 dereceye ayrılmıştı. Rossi-Forel ölçeğinden sonra, 1902 yılında İtalyan Jeolog Giuseppe Mercalli, yine sarsıntının etkilerine göre derecelenmiş yeni bir ölçek yaptı. Uzun süre kullanılan 12 derece şiddetindeki skalada depremin etkileri ise, genel panik, tüm yapıların yıkılması, çatlak ve oyukların açılması, nehirlerin yatak değiştirmesi şeklinde sıralanıyordu. Her iki ölçek de tanımlayıcı olmakla birlikte, denizlerde ya da yerleşim bölgeleri dışındaki depremlerin şiddetini belirleme olanağı vermiyordu.

Richter’in Alman asıllı ABD’li Sismolog Beno Gutenberg ile birlikte hazırladığı Richter ölçeği ise, yer sarsıntılarının etkisini göz önünde bulundurmaksızın, doğrudan doğruya büyüklüğün ölçümüne dayanır. Bir sarsıntı anında çeşitli bölgelere yerleştirilmiş aynı türden sismograflar aracılığıyla, deprem odağının tam üstüne rastlanan yeryüzündeki dış merkez (episantr) saptanır ve bu merkezden uzaklaştıkça azalan titreşim şiddetinin logaritmik eğrisi çıkartılır. Ayrıca deprem sırasında açığa çıkan enerji miktarı (E), çizilen logaritmik eğri uyarınca, logE = 11,4 + 1,5 m (m=şiddet) bağıntısıyla erg cinsinden elde edilir. 0’dan 9’a dek derecelendirilmiş olan bu logaritmik ölçekte, örneğin 2 derecelik büyüklük açık ve seçik duyulabilir bir depremi anlatır, 7 derece büyüklüğündeki depremde ise duvarlar çatlar, bacalar devrilir.

Richter ölçeği olarak adlandırılan bu ölçümlerde, depremlerin doğrudan doğruya şiddetleri ölçülür. 0’dan 9’a kadar olan bu şiddet basamaklarında; 1 derecelik şiddet hemen hemen hiç hissedilmez. 2.5 derecelik şiddet ancak yakın çevreden hissedilir. 4.5-5 derecelik şiddet yöresel bazı zararlar verebilir. 6 derecelik şiddet yıkıcı olabilir. 7 derecelik ve daha yukarısı çok yıkıcıdır.

1928 yılında Los Angeles’da Lillian Brand ile evlenen Charles Francis Richter’in eşi 1972 yılında vefat etti. Richter ise 30 Eylül 1985 tarihinde 85 yaşında Kaliforniya Pasadeno’da ölmüştür.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here